“Nhịp ngày” lấy cảm hứng từ Ayurveda: giữ phần hữu ích, bỏ qua lời hứa hẹn

Ayurveda là hệ thống y học truyền thống của Ấn Độ, có lịch sử hàng nghìn năm. Ở Việt Nam, nhiều người biết đến Ayurveda qua spa, dầu massage hay các “liệu trình” theo thể tạng. Ananta tiếp cận theo một hướng khác, khiêm tốn hơn: chúng tôi chỉ mượn một ý tưởng — dinacharya, nếp sinh hoạt hằng ngày — và dịch nó sang ngôn ngữ của một người làm việc ở Hà Nội.

Vì sao chỉ “lấy cảm hứng”?

Trung tâm Sức khoẻ Bổ sung và Tích hợp Quốc gia Hoa Kỳ (NCCIH) cho biết hiện có rất ít nghiên cứu chặt chẽ về hiệu quả của Ayurveda, và cảnh báo rằng một số sản phẩm Ayurveda đã được phát hiện chứa kim loại nặng như chì, thuỷ ngân hoặc asen. NCCIH cũng khuyên không dùng Ayurveda để trì hoãn việc gặp bác sĩ khi có vấn đề sức khoẻ.

Vì vậy, Ananta không chẩn đoán thể tạng, không bán hay giới thiệu sản phẩm, và không gắn Ayurveda với bất kỳ lời hứa nào về sức khoẻ. Điều chúng tôi giữ lại là phần mà ai cũng có thể thử: sự đều đặn.

Năm điểm neo cho một nhịp ngày

1. Thức dậy vào một giờ cố định, kể cả cuối tuần (chênh lệch không quá một tiếng).
2. Đón ánh sáng buổi sáng: mở cửa sổ, ra ban công hoặc đi bộ vài phút trong mười lăm phút đầu tiên sau khi dậy.
3. Bữa trưa là bữa chính: nếu được, để bữa trưa đầy đủ hơn và bữa tối nhẹ hơn.
4. Ăn tối sớm hơn: cố gắng xong bữa tối trước giờ ngủ ít nhất hai đến ba tiếng.
5. Một buổi tối dịu dần: giảm ánh sáng, giảm màn hình, và giữ một giờ đi ngủ tương đối đều.

Nhịp ngày không phải là thời gian biểu cứng nhắc. Nó giống như bờ sông: đủ rõ để dòng chảy có hướng, đủ mềm để đời sống vẫn trôi.

Những điểm gặp nhau với khuyến nghị hiện đại

Thật thú vị khi nhiều điểm neo kể trên trùng với lời khuyên của các cơ quan y tế công cộng. CDC Hoa Kỳ khuyên giữ giờ ngủ và giờ dậy đều đặn. Các bác sĩ của Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) cũng nhắc đến việc tiếp xúc ánh sáng buổi sáng và ăn tối trước khi ngủ một khoảng thời gian. Chúng ta không cần tin vào mọi khái niệm của Ayurveda để thấy giá trị của một nhịp sống đều.

Tự xoa bóp bằng dầu (abhyanga) — có nên không?

Trong Ayurveda, tự xoa bóp bằng dầu ấm buổi sáng là một nghi thức chăm sóc bản thân. Nếu bạn thích, đây có thể là năm phút dễ chịu: dùng một loại dầu ăn được quen thuộc như dầu mè hay dầu dừa, xoa nhẹ tay chân trước khi tắm. Hãy thử trên một vùng da nhỏ trước, và dừng lại nếu da kích ứng. Đây là một nghi thức thư giãn, không phải phương pháp điều trị.

Bắt đầu thế nào?

Chọn một điểm neo dễ nhất với bạn — thường là giờ thức dậy — và giữ nó trong bảy ngày. Sau đó mới thêm điểm thứ hai. Nhịp ngày được xây bằng sự lặp lại, không phải bằng quyết tâm của một buổi sáng.

Khi nào cần chuyên môn

Nếu bạn đang dùng bất kỳ sản phẩm thảo dược hay sản phẩm Ayurveda nào, hãy cho bác sĩ của bạn biết. Nếu bạn có vấn đề sức khoẻ kéo dài, đừng dùng các thực hành truyền thống để trì hoãn việc thăm khám.